Parada Sahtecilik Suçu ve Cezası

Parada sahtecilik suçu, Türk Ceza Kanunu’nun Kamu Güvenliğine Karşı Suçlar bölümünde, 197. maddesinde yer almaktadır. Kanunda parada sahtecilik suçu olarak geçmektedir; ancak genellikle kalpazanlık suçu olarak anılmaktadır. Parada sahtecilik suçu seçimlik hareket ile işlenen suçlardandır. Parada sahtecilik suçunun işlenmesi için belirtilen belli başlı hareketler:

  • Parayı sahte olarak üretmek
  • Sahte parayı ülkeye sokmak
  • Sahte parayı nakletmek
  • Sahte parayı muhafaza etmek veya tedavüle koymak
  • Sahte olduğunu bilmesine rağmen parayı kabul etmek
  • Sahteliğini bilmediği parayı kabul etmesi ve öğrenmesi üzerine tedavüle koymak

Bunun yanında kanunda belirtilen ve paraya eşit sayılan değerlerde de parada sahtecilik suçunun işlenmesi mümkündür. Devlet tarafından ihraç edilen hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, yetkili kurumlar tarafından çıkarılan kanunen tedavül eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları para ile eş değer sayılmıştır. Para ya da paraya eş değer olarak sayılan mallar için de aynı suç işlenmiş olacaktır.

Parada Sahtecilik Suçunun Özellikleri

  • Suçun işlenebilmesi için kast gerekmektedir. Fail, parada sahtecilik suçunu bilerek ve isteyerek işleyebilecek, paranın sahte olduğunu bilerek hareket edebilecektir. Suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir.
  • Paranın madeni, kağıt, yabancı ülkeye ait para değeri olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Kanunda paranın cinsine göre bir ayrımda bulunulmamıştır.
  • Sahtecilik suçunda, suça konu olan eşyanın iğfal kabiliyeti (aldatıcılık yeteneği) olup olmadığı da hükümde esas alınmaktadır. Aldatıcılık özelliği bulunmayan para adına parada sahtecilik suçu işlenmiş olmayacaktır. Sahte olduğu anlaşılan ve aldatıcılık özelliği olmayan parada sahtecilik suçu işlenmiş olmayacaktır.
  • Parada sahtecilik suçu ile korunmak istenen değer, kamu güveni olup suçtan doğacak olan mağduriyet toplumdur.
  • Suça konu olan paranın eski olması, tedavülden kalkması halinde parada sahtecilik suçu işlenmiş olmayacaktır. Önemli olan paranın suçun işlendiği tarihlerde değerinin olması, tedavülde olmasıdır.

Parada Sahtecilik Suçunun Cezası

Parada sahtecilik suçunun cezası, “2 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 10000 güne kadar adli para cezası” ile cezalandırılacaktır. (TCK 197/1)

  • Adli para cezası, hapis cezasının paraya çevrilmesidir ve ancak bir yıl altında olan hapis cezaları için mümkündür. Bu suçtan yargılanan kişi hakkında verilecek cezanın alt sınırı 2 yıldan başladığı için adli para cezasına hükmedilmesi mümkün değildir.
  • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı 2 yıl altında olan hapis cezaları adına verilmektedir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde fail belli bir denetim süresi içerisinde kanunda belirtilen şartlara uymakla yükümlüdür. Şartlara uymuş olması halinde denetim süresi sonucunca cezası hiçbir sonuç doğurmadan sona erecektir. Cezanın yaptırımı 2 yıldan başlamaktadır ve faile verilecek cezanın alt sınırdan verilmesi halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (hagb) kararı verilebilir.
  • Hapis cezasının ertelemesi kararı 2 yıl altında olan cezalarda verilmektedir. Suç işlediği tarihte 18 yaşını tamamlamamış veya 65 yaşını doldurmuş olan kişilerde 3 yıldır. Ceza ertelenmesi kararının verilmesi halinde cezanın infazından şartlı olarak vazgeçilmiş olunacaktır. Ceza ertelenmesi kararı, ceza sınırı nedeniyle verilebilir.

Paranın sahte olduğunu bilmesine rağmen kabul eden kişi “1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası” ile cezalandırılacaktır. (TCK 197/2)

  • Suçun yaptırımı olarak hem hapis hem de adli para cezası öngörülmüştür. Bu nedenle hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.
  • Paranın sahte olduğunu bilmesine rağmen kabul eden kişinin cezasının sınırı nedeniyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
  • Paranın sahte olduğunu bilmesine rağmen kabul eden kişi hakkında verilecek cezada, ceza ertelenmesi kararının verilmesi mümkündür.

Paranın sahte olduğunu bilmeden kabul eden ancak niteliğini öğrendikten sonra parayı tedavüle koyan kişi hakkında “3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası” ile cezalandırılacaktır. (TCK 197/3)

  • Adli para cezası 1 yıl altında olan hapis cezalarında verilmektedir. Yaptırımın alt ve üst sınırı nedeniyle faile verilecek hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkündür.
  • Paranın sahte olduğunu bilmeden kabul eden ve niteliğine göre tedavüle koyan kişi hakkında verilecek ceza hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
  • Sahte olduğunu bilmeden alan ancak niteliğini öğrendikten sonra tedavüle koyan kişi hakkında ceza ertelenme kararı verilmesi mümkündür.

Parada Sahtecilik Suçunda Şikayet

Şikayete tabi olan suçlar kanunda belirtilmiştir. Şikayete tabi olan suçlarda, şikayet edilmesi dava şartıdır, şikayet olmadan dava açılmaz. Ancak parada sahtecilik suçu şikayete tabi suçlardan değildir. Bu nedenle savcılık soruşturmayı resen (kendiliğinden) başlatacaktır.

Parada Sahtecilik Suçunda Uzlaşma

Uzlaşmaya tabi olan suçlarda, dosya, uzlaşma bürosuna gönderilecek ve tarafların uzlaşıp uzlaşmayacağına göre yargılama aşamasında durum değişecektir. Parada sahtecilik suçu uzlaşmaya tabi değildir, bu nedenle uzlaşma prosedürleri uygulanmayacaktır.

Parada Sahtecilik Suçunda Görevli Mahkeme

  • Parada sahtecilik suçunun hareketlerine göre failin yargılanacağı görevli mahkeme de değişecektir. Öncelikle Türk Ceza Kanunu’nun 197. maddesinin ilk fıkrasını işleyen fail (parayı sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan) ağır ceza mahkemesinde yargılanacaktır.
  • Türk Ceza Kanunu’nun 197. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasını işleyen fail (sahte parayı bilerek kabul eden veya bilmeden kabul eden ancak niteliğine göre tedavüle koyan) ise asliye ceza mahkemesinde yargılanacaktır.
  • Dava, parada sahtecilik suçunun işlendiği yerde görülecektir.

Parada Sahtecilik Suçu Tutuklama

Tutuklama kararı, kanunda belirtilen bazı suçlarda ve delillerin yok edilmesini önleme ile şüphelinin kaçmasını önlemek adına verilmektedir. Parada sahtecilik suçu, kanunda tutuklama kararı verilecek katalog suçları arasında yer almamaktadır. Ancak tutuklama nedenlerinin varlığı halinde parada sahtecilik suçu nedeniyle aleyhine soruşturma başlatılan şüpheli veya dava açılan sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir.

Parada Sahtecilik Suçu Etkin Pişmanlık

Etkin pişmanlık, kişinin suç işlemesinden sonra pişmanlık göstererek suç nedeniyle vermiş olduğu zararı gidermesidir. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması halinde faile verilecek cezada indirim uygulanacak veya cezaya hükmedilmeyecektir.

Parada sahtecilik suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı Türk Ceza Kanunu’nun 201. maddesinde düzenlenmiştir. Etkin pişmanlık hükmünün uygulanması adına;

  • Sahte olarak para üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya kabul eden kişi, bu para veya kıymetli damgaları tedavüle koymadan ve resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce,
  • Diğer suç ortaklarını ve sahte üretilen paranın üretildiği veya saklandığı yeri ilgili kurumlara haber verirse,
  • Verilen bilgi ile suç ortağının yakalanmasını ve sahte olarak üretilen paraların ele geçmesini sağması halinde ceza verilmeyecektir.

Parada Sahtecilik Suçu Yargıtay Kararları

Taklit Altın Bozdurularak Parada Sahtecilik Suçunun İşlenmesi

Sanıklar hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik ve dolandırıcılık suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık sanık müdafii temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Sanıklar olayın olduğu gün katılanın işlettiği kuyumcu dükkanına gelerek 15 adet altın bozdurmuştur. Ancak Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün raporuna göre incelemede altınların homojen olmadığı ve yaklaşık 17 ayara tekabül ettiği, düşük ayarda olduğu, standart değerlere uygun olmadığı ve taklit olduğu tespit edilmiştir.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın eyleminin parada sahtecilik suçun oluşturduğu ve mağdur sayısına göre cezanın alt sınırından uzaklaştırılarak hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Sanıklar hakkında parada sahtecilik yanında dolandırıcılık suçundan 3 kez mahkumiyet kurularak fazla ceza tayin edildiği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle sanıklar hakkında kurulan hükme karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/10757 Esas, 2019/5879 Karar)

Parada Sahtecilik ve Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Birlikte İşlenmesi

Sanık, milli piyango bayiliği yapan katılandan 5 adet kazı kazan bileti alınmıştır. Katılan almış olduğu biletlerden kendisine 5000 TL çıktığını söylemiştir. Katılan ile sanık birlikte bankaya gitmiş ve sanığa 4.500 TL tutarında ödeme yapılmıştır. Katılan, sanığın kazandığı bileti … Milli Piyango Şubesine göndermiştir. Ancak şubede biletin sahte olduğu anlaşılmıştır.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesinde nitelikli dolandırıcılık ve parada sahtecilik suçlarından yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında verilen mahkumiyete karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın eyleminin parada sahtecilik suçunu oluşturduğunu, bu suç oluşturduğu gözetilmeden mahkumiyet kararı verilmesi doğru bulunmamıştır. Sanık hakkında sanığın temyiz itirazı kabul edilerek bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2019/1045 Esas, 2019/5873 Karar)

Sahte Para ile Benzin Alan Sanık

Olayın olduğu gün saat 12:00 sularında akaryakıt istasyonunda bir adet 100 TL karşılığında akaryakıt almıştır. Ancak … seri numaralı 100 TL’nin sahte olduğu anlaşılarak … İlçe Emniyet Amirliği ile irtibata geçilmiştir. Emniyet görevlileri tarafınca muhafaza altına alınan paranın sahte olduğu anlaşılmıştır.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın üzerine isnat edilen suçun parada sahtecilik suçu oluşturduğu ve suçun kesintisiz suçlardan olması nedeniyle mükerrer cezalandırmanın önlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle sanık hakkında parada sahtecilik suçundan yürütülen başka bir soruşturma olup olmadığı, dava dosyasının tespit edilip edilmediğinin incelenmesi gerektiği ve dava varsa birleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Davayı ilgilendiren delillerin örneklerinin dosyaya konulması gerektiği ve hukuki veya fiili kesinti bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sanık hakkında yapılan araştırmanın eksik yapıldığı belirtilerek mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/7830 Esas, 2019/4484 Karar)

Parada Sahtecilik Suçundan Beraat Kararı Verilmesi

Sanık, parada sahtecilik suçundan mahkum olan diğer kişiden temin ederek kendisine verilen sahte paraları tedavüle sürmüştür. Sanık, suçun işlendiği tarihte yedek parça satan bir iş yerine sahte 100 TL vermiştir.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde yedek parça satan iş yerinde sahte olduğu iddia edilen paraların ele geçmemiş olduğu ve bu nedenle paraların sahtelik niteliğinin tespit edilemeyeceği belirtilmiştir. Bunun yanında sahte paralar ile sanık arasında bir bağlantı bulunmadığı gözetilmeden mahkumiyet kararı verildiği tespit edilmiştir. Bu nedenlerle sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2019/1123 Esas, 2019/3725 Karar)

Üst Aramasında Sahte 100 TL’lik Banknotların Bulunması

Olayın olduğu gün kolluk görevlilerince sanıktan şüphelenilmiş ve sanığın kaba üst araması yapılmıştır. Sanığın cebinden çıkararak polise vermiş olduğu paraların seri numaralarının aynı olduğu tespit edilmiştir. Sanığın üzerinden çıkan 100 TL’lik altı adet banknotların sahte olduğu tespit edilmiştir.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanık hakkında kurulan mahkumiyet kararında parada sahtecilik suçuna dair ikinci fıkradan hüküm kurulduğu tespit edilmiştir. Ancak sanık hakkında ilk fıkradan hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle sanık hakkında kurulan mahkumiyet kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/907 Esas, 2019/3079 Karar)

Parada Sahtecilik Suçunda Görevli Mahkemenin Ağır Ceza Mahkemesi Olduğu

Olayın olduğu gün sanık, polis memurları tarafından şüphe üzerine durdurulmuş ve kimlik ibrazı istenilmiştir. Sanık kimlik ibraz edemeyince polis merkezine intikal ettirilmiştir. Bunun üzerine sanığın üst araması yapılmış ve pantolonu ile iç çamaşırı arasında gizlenmiş 20 adet 100 TL bulunmuştur. Sanığın üzerinde bulunun 100 TL’lerin sahte olduğu tespit edilmiştir.

Sanık hakkında parada sahtecilik suçundan asliye ceza mahkemesi tarafından yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında yapılan yargılamada, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiştir. Ancak ilgili daire tarafından hüküm kaldırılarak hükmün açıklanması kararı verilmiştir. Bunun üzerine sanık ve müdafii tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, sanığın eyleminin parada sahtecilik suçunu oluşturduğunu ve görevli mahkemenin de asliye ceza mahkemesi olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle sanık hakkında yapılan yargılamada, ağır ceza mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması doğru bulunmamıştır. Tüm bu nedenlere bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/10814 Esas, 2019/2873 Karar)

Piyasaya Sahte Para Sürülmesi

Sanık ile aynı suçtan yargılanan kardeşinin eşkali ve bulundukları yer belirtilmiştir. Sanık ile kardeşinin piyasaya sahte para sürüldüğü de ihbar edilmiştir. Kolluk görevlileri ihbar edilen yere gitmiş ve sanık ile kardeşinin üzerini aramış, suça konu olan sahte paraları yakalamıştır.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, sanık müdafii tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde üst aramasında çıkan sahte paraların miktarı da dikkate alındığında mahkemenin eylem vasfında yanıldığı belirtilmiştir. TCK 197/1 maddesi uyarınca sanığın suç işlediği tespit edilmiş, sanık hakkında eksik ceza tayin edildiği tespit edilmiştir. Tüm bu nedenlerle sanık hakkında kurulan karara karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/12086 Esas, 2019/2868 Karar)

Parada Sahtecilik Suçundan Kurulan Mahkumiyet Kararına Karşılık Bozma Kararı Verilmesi

Olayın olduğu gün, çantada 16 adet sahte 100 TL’lik banknot bulunmuştur. Banknotların üzerinde tespit edilen parmak izlerinin sorgulamasında, sanığın sağ el baş parmak izi aynı olduğu belirlenmiştir.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık savunmasında tanıdığından 1000 TL borç para aldığını ve parayı 1 saat içerisinde borç aldığı kişiye aynen iade ettiğini belirterek parmak izi sebebini açıklamıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, sanığın savunmasını da dikkate alarak suçu işlediğine dair uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını belirtmiştir. Bu nedenle sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerekirken mahkumiyet kararı verilmesi doğru bulunmamıştır. Temyiz itirazları yerinde görülerek mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/191 Esas, 2019/2879 Karar)

TCK 197/1 Yargıtay Kararı

Sanık olayın olduğu gün müştekinin işletmiş olduğu lokantaya gitmiştir. Sanık, lokantadan alışveriş yapmış ve 100 TL vermiştir, lokanta sahibinin eşi ise sanığa 78 TL para üstü vermiştir. Ancak sanığın vermiş olduğu para, sahte çıkmıştır. Lokantanın önceden beri müşteri olan sanık, mahalle muhtarı aracılığıyla tespit edilmiş ve sanığa ulaşılmıştır. Sanığın parasının sahte olduğu anlaşıldığı ve bu nedenle sanığın parasını iade alması gerektiği belirtilmiştir. Ancak sanık para iadesini kabul etmemiştir.

Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından parada sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık bozma yönünde karar verilmiştir.

Yargıtay, sanığın eyleminin parada sahtecilik suçunun ilk fıkrası olduğunu ve bu nedenle mahkemenin suç vasfında yanılgıya düştüğünü belirtmiştir. Tüm bu nedenlerle sanık hakkında kurulan hükme karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/9670 Esas, 2019/1860 Karar)

BİZİMLE İLETİŞİME GEÇ