İstirdat (Geri İsteme) Davası Nedir, Nasıl Açılır?

Nedir, Ne Demek?

Kişi aleyhine icra takibi açılmış, icra takibine itiraz edilmediği için kesinleşmiş hallerde borçlu olmadığı halde icra tehdidi altında ödemek zorunda olduğu paranın geri istemek amacıyla açtığı davadır (İstirdat davası İİK madde 72’de düzenlenmiştir). Davada borçlu olmadığının ispat yükü davacı borçludadır. Ancak borçlu menfi tespit davası açmış ve dava devam ederken borcu ödemiş ise dava istirdat davasına dönüşecektir.

Dava Açma Şartları Nelerdir?

  • Borçlu aleyhine açılmış olan icra takibi, borçlu olunmadığı halde ödemelidir.
  • Ödeme, borçlunun ödeme emrine itiraz etmemesi veya itiraz edip de itirazının kesin olarak kaldırılmış olması halinde ödenmelidir.
  • İcra takibi açıldıktan sonra icra takibi devam ederken ve cebri icra tehdidi altında ödeme yapılması gerekmektedir.
  • Süreye tabi olup ödeme yaptığı tarihten itibaren davayı 1 sene içerisinde açmalıdır.

Dava Nasıl Açılır?

Dava dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na ve yetkili ve görevli mahkemeye hitap edilecek şekilde hazırlanmalıdır. Dilekçe ekine davacı, borçlu olmadığını ispat edecek delillerini de eklemelidir. Dilekçe yetkili ve görevli mahkemeye sunulmalı, dava açarken dava masrafları ve harcı ilgili mahkemenin veznesine yatırılmalıdır.

Menfi Tespit ve İstirdat Davası Birlikte Açılabilir Mi?

Menfi tespit davası, borçlu tarafından borçlu olmadığına dair açılan tespit davası olup icra takibinden önce veya icra takibinin açılmasından sonra da açılmaktadır. İcra takibinin açılması sonrasında dava açılması halinde, icra takibi kendiliğinden durmayacaktır, borçlu alacağın tamamını icra veznesine ve %15’lik bir teminatı mahkemeye yatırması halinde ihtiyati tedbir kararı verebilir. Her iki dava aynı kanun maddesinde düzenlenmiş olsa dahi dava açma şartları farklı olup aynı davada açılaması mümkün değildir. Ancak borçlu, menfi tespit davasında tedbir kararı almamış ve söz konusu borcu ödemiş ise davaya istirdat davası olarak devam edilecektir.

İstirdat Davasında Tazminat

Borçlunun aleyhine açılan icra takibine yönelik itiraz sunma hakkı bulunmaktadır, ancak bu hakkını haksız kullanması halinde ise icra inkar tazminatına hükmedilebilecektir. İİK madde 72/4’te menfi tespit davasında, alacaklının uğradığı zararın hakim tarafından hükme bağlanacağı düzenlenmiştir. Söz konusu zarar ise %20’sinden aşağıya tayin edilemeyecektir. Aynı madde içerisinde istirdat davasında, tazminata ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. İstirdat davasında, tazminat ödenmesi yönünde karar verilmesi mümkün değildir. Ancak menfi tespit davasının istirdat davasına dönüşmesi halinde hakim tarafından icra inkar tazminata dair hüküm verilebilmektedir.

Dava Açma Sonucu Nedir?

Borçlunun açtığı dava kabul edilir ise borçlunun ödediği para, harç ve tüm giderlerin (yargılama giderleri de dahil olmak üzere) borçluya ödenmesi yönünde karar verilecektir. Borçlu aleyhine karar verilerek davanın reddi yönünde karar verilir ise icra inkar tazminatına hükmedilmeyecektir. Menfi tespit davasından istirdat davasına dönüşmesi halinde ancak icra inkar tazminatına hükmedilecektir. Borçlu, davayı kaybeder ise alacaklının yargılama giderleri ve vekil ile birlikte dava yürütülmüş ise yasal vekalet ücretini ödeme yönünde aleyhine karar verilecektir.

İstirdat (Geri İsteme) Davası Zamanaşımı mı Hak Düşürücü Süre mi?

İstirdat davasında hak düşürücü süre kanunda belirtilmiş olup borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan şahıs, ödeme tarihinden itibaren 1 sene içerisinde istirdat davasını açmak için başvurmalıdır (İİK madde 72/7).

İstirdat (Geri İsteme) Davası Arabuluculuk

19/12/2008 tarihli getirilen düzenleme ile Türk Ticaret Kanunu’nun 5. Maddesindeki ekleme ile 01/01/2019 tarihinden itibaren konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartı olarak getirilmiştir. Bu nedenle 01/01/2019 tarihinden itibaren konusu bir miktar alacak talebi olan ve Türk Ticaret Kanunu’ndan kaynaklanan istirdat davaları arabuluculuğa tabi olacaktır. Arabuluculuk dava şartı olduğundan arabuluculuğa başvurmadan açılan istirdat davası usulden reddedilecektir.

İstirdat (Geri İsteme) Davası Ne Kadar Sürer?

Her davanın iş yoğunluğu, delillerin toplanması, yargılama aşaması devam ederken adli tatil sürecine denk gelmesi gibi nedenler süreyi de etkilemektedir. Buna bağlı olarak dava süresine dair kesin bir şey denilemeyecektir; fakat ortalama bir süre vermek gerekirse yaklaşık 9 ay ile 1 yıl arasında sürmektedir.

İstirdat (Geri İsteme) Davası Yetkili ve Görevli Mahkeme

Yer yönünden yetkili mahkeme İİK madde 72/8’e göre takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yerde açılabilir. Davalının yerleşim yerinde de açılması mümkündür. Görevli mahkeme ise asliye hukuk mahkemeleridir, taraflar arasındaki ihtilafın konusuna göre ise özel mahkemelerde (iş, tüketici mahkemesi gibi) açılabilmektedir.

İstirdat (Geri İsteme) Davası Dilekçe Örneği

İSTANBUL (    ). ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DAVACI: Ad Soyad (TC. Kimlik No: …)

Adres

VEKİLİ: Av. Ad Soyad

Adres

DAVALI: Ad Soyad (TC. Kimlik No: …)

Adres

KONU: … İcra Müdürlüğünün …/… Esas sayılı dosyası üzerinden müvekkil aleyhine başlatılan icra takibinin haksız olarak ödenen … TL’nin istirdatı talepli dava dilekçesidir.

DAVA DEĞERİ: … TL

AÇIKLAMALAR:

1-) Müvekkil hakkında … İcra Müdürlüğü …/… Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatılmış, müvekkil süresi içerisinde itiraz edememiş olması nedeniyle takip kesinleşmiştir. Müvekkilin iş yerine hacze gelinmiş ve haciz tehdidi altında müvekkil alacaklıya ödemesini gerçekleştirmiştir; ancak ödeme yaparken istirdat dava açma hakkını da saklı tutmuştur.

2-) ….

3-) …

HUKUKİ SEBEPLER: İİK ve ilgili her türlü mevzuat.

HUKUKİ NEDENLER: İcra müdürlüğü dosyası, sözleşme, banka kayıtları ve ilgili her türlü yasal deliller.

SONUÇ ve İSTEM: Yukarıda açıklanan ve gerekçelendirilen nedenlerle davalıya ödenen … TL’nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilmesi yönünde karar verilmesini vekaleten talep ederim.

Davacı Vekili

Av. Ad Soyad

İmza

Sık Sorulan Sorular

İstirdat Davasını Kimler Açabilir, 3. Kişi İstirdat Davası Açabilir Mi?

Dava, borçlunun borcunu geri istemeye dayalı olarak açılan bir dava olduğundan “borçlu” tarafından açılmaktadır. Borç, borçlu haricinde bir kimse tarafından yerine getirilmesi halinde dahi istirdat davasını borçlu açacaktır.

İstirdat Davası Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılabilir Mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesine göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının yahut değerinin tam bilinememesi nedeniyle veya imkansız olduğu hallerde asgari miktar belirterek belirsiz alacak davası açılabileceği belirtilmiştir. Yargıtayın yerleşmiş kararlarında, istirdat davası açarken ödeme yapılan alacak miktarı harca esas değer olarak tutulması nedeniyle belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı düzenlenmiştir.

Avukat Serpil Çınar Kimdir?  

ŞİMDİ İNCELE