Çocuğun Soybağının Değiştirilmesi Suçu ve Cezası

Çocuğun Soybağını Değiştirme Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nda Aile Düzenine Karşı Suçlar bölümünde ve 231. maddesinde düzenlenmiştir. Aile toplumun en küçük çekirdeği olup suç ile korunmak istenen değer, aile düzenidir. Çocuğun anne ve babasıyla olan ilişkisinin temelleri sağlam olmalı ve çocuk, sağlıklı bir birey olarak yetiştirilmelidir. Ayrıca çocuğun öz anne ve babasıyla büyümeye hakkı olup böyle bir imkanının olmaması halinde de öz anne ve babasının kim olduğunu bilmesi en doğal hakkıdır. Bu nedenle devlet çocuğun soybağını değiştirmeye dair cezai yaptırıma bağlamış, aile düzeninin önemini vurgulanmıştır.

Günümüzde ne yazık ki çocuğun soybağını değiştirme suçu çok sık işlenmektedir, çocuğun gerçek anne ve babası üzerine kaydedilmemesi ve yasaya aykırı olarak başkasının üzerine kaydedilmesi çocuğun soybağının değişim suçunu oluşturmaktadır. Hastanede doğum yapan kadın başkasına ait kimlik bilgilerini ve belgelerini vererek çocuğun anne kaydını başkasının üzerine yaptırması, resmi nikahla başka birisi ile evli olan erkeklerin başka bir kadından doğan çocuğunu resmi nikahlı eşinin üzerine kaydetmesi gibi günümüzde çok fazla örnek bulunmaktadır.

Evlat edinme, belli yasal prosedürler ışığında olmalıdır. Evlat edinme koşulları, Türk Medeni Kanunu’nda belirtilmiştir. Yasal prosedürlere uymadan ve gerçekleştirmeden kanuna aykırı olarak başkasının çocuğunun nüfusunun kaydını üzerine almak suç teşkil etmektedir.

Soybağı Değiştirme Davası

Çocuğun soybağının değiştirilmesine dair suç işlendiği tespit edilir ise savcılık tarafından dosya doğrudan takip edilecektir. Suçu işleyen kimseler hakkında soruşturma başlatılacak ve soruşturma sonrasında suç işlendiği tespit edilir ise haklarında asliye ceza mahkemesinde dava açılacaktır. Uzlaşmaya tabi olmadığından taraflar kendi aralarında uzlaşmış olsalar ya da şikayetini geri çekmede bulunsa dahi yargılama aşamasına bir etkisi olmayacaktır.

Çocuğun soybağının değiştirilmesi suçtur. Çocuk nüfus kaydında öz anne ve babasının üzerine kaydedilmelidir. Bunun yanında evlat edinme koşulları yasada belirtilmiş olup, ilgili yasa koşullarına tabi olarak evlat edinilebilecektir.

Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçunun Özellikleri

  • Türk Ceza Kanunu’nun 231. maddesinin ilk fıkrasında belirtilmiş olduğu üzere çocuğun soybağını değiştiren veya gizleyen kişi cezalandırılacaktır. Söz konusu suçu işleyecek olan kişiler anne ve babadır. Anne ve baba bilerek ve isteyerek çocuğun başkası üzerine kaydını gerçekleştirmiş, söz konusu suçu işlemiş olacaktır.
  • Türk Ceza Kanunu’nun 231. maddesinin ikinci fıkrasında ise özen yükümlülüğüne aykırı olarak sağlık kurumunda çocuğun başka bir çocuk ile karışmasına vesile olan kişi de suçtan ceza alacaktır.
  • Anne ve babanın çocuğun soybağını değiştirme suçunu işlemesi ancak kast ile mümkündür. Bu suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir. Ancak ilgili kanun maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen çocuğun başka bir çocukla karışmasına neden olan sağlık kurumunda çalışan kişi, bu suçu taksirle işleyebilmektedir. Kast unsuru aranması şart değildir.

Soybağını Değiştirme Suçunun Cezası Nedir?

  • Bir çocuğun soybağını değiştiren veya gizleyen kişinin cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır.
  • Özen yükümlülüğüne aykırı şekilde sağlık kurumundaki bir çocuğun başka çocukla karışmasına vesile olan kişi 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
  • Adli para cezası hapis cezasının paraya çevrilmesidir, 1 yıl veya altında olan hapis cezaları adına verilmektedir. Çocuğun soybağını değiştirme suçunun ilk fıkrasının alt sınırı 1 yıldan başlamaktadır, alt sınırdan ceza verilmesi halinde ve ikinci fıkradan hüküm giyen kişi hakkında adli para cezasına çevrilebilir. Adli para cezasının ödenmemesi halinde sanığa verilen ceza, hapis cezasına çevrilecektir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı 2 yıl veya altında olan cezalar adına verilmektedir. Çocuğun soybağını değiştirme suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi mümkündür.

Soybağını Değiştirme Suçu Şikayet

Türk Ceza Kanunu’nda şikayete tabi suçlar belirtilmiş olup soruşturma veya kovuşturmaya dair şikayete tabi tutulmuştur. Ancak çocuğun soybağını değiştirme suçu şikayete tabi tutulmamaktadır. Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturmaya dair işlemler doğrudan yapılacaktır. Herhangi bir ceza avukatı ile de sürecinizi yürütebilirsiniz.

Soybağını Değiştirme Suçu Uzlaşma

Uzlaşmaya tabi olan dosyalarda, soruşturma aşamasında savcılık, kovuşturma aşamasında ise mahkeme tarafından dosya uzlaşma bürosuna gönderilecektir. Taraflar uzlaşamadığı halde yargılama aşaması kaldığı yerden devam edecektir. Ancak her suçta uzlaşma hükümleri uygulanmamaktadır ve çocuğun soybağını değiştirme suçunda uzlaşma

Soybağını Değiştirme Suçu Zamanaşımı

Zamanaşım süresi, 8 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıl geçtiği sürede dava açılmamış veya dava açılmış olmasına rağmen 8 yıl içerisinde sona erdirilmemiş ise dava hakkında düşme yönünde karar verilecektir.

Soybağını Değiştirme Suçunda Görevli Mahkeme

Dava, suçun işlendiği yerde asliye ceza mahkemesinde görülecektir.

Soybağını Değiştirme Suçu Yargıtay Kararları

Yeni Doğan Çocuğun Başkası Üzerine Kaydedilmesi

Sanıklardan birisi köyde imam olarak görev yapmaktadır, imam olan sanık eski eşiyle birlikte maddi durumu kötü olan ve sağlık sıkıntıları yaşayan sanıklara tedavi konusunda yardımcı olmaya karar vermiştir. Sanıklar tedavi için … Amerikan Hastanesi’ne sanığın kimlik bilgileri ile gitmişler ve doğum yapılmıştır. Hastane yeni doğan çocuğun kimlik fotokopisi istemesi nedeniyle sanıklardan birisi kendi çocuğu gibi bildirimde bulunmuş ve nüfusa kaydettirmiştir. Bunun yanında çıkarılan kimlik ile sanıklar, çocuk için sağlık karnesi talep belgesi temin etmiş ve sağlık belgesi çıkartmışlardır. Böylelikle tedavi giderleri ve doğum yardımının alınması sağlanarak haksız menfaat temininde bulunmuşlardır.

Sanıklar hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçlarından yargılama yapılmıştır. Mahkeme tarafından nitelikli dolandırıcılık suçundan beraat, resmi belgede sahtecilik suçundan ise mahkumiyet kararı verilmiştir. Beraate ilişkin karara karşılık müşteki sosyal güvenlik kurumu, mahkumiyete ilişkin hükme karşılık ise sanık tarafından temyiz başvurusunda bulunmuştur. Mahkeme tarafından hüküm kurulmayan çocuğun soybağının değiştirilmesi suçuna karşılık mahalli Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Savcı, mahkemenin vermiş olduğu kararda çocuğun soybağının değiştirilmesine dair hüküm kurulmadığını, dosyaya konu olan olayda sanıkların yalan beyanda bulunarak nüfus cüzdanı çıkartma eylemi ile resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunarak çocuğun soybağını değiştirme suçunu işlediğini temyiz başvurusunda belirtmiştir.

Yargıtay, mahalli Cumhuriyet savcısının sanıklar hakkında çocuğun soybağını değiştirme hakkında hüküm kurulmamasına ilişkin temyiz başvurusunu reddetmiştir. Ret gerekçesi olarak ise mahkemenin üç suçla birlikte değerlendirmede bulunduğunu belirtmiştir. Mahkeme tarafından nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen beraat kararına karşılık ise onama yönünde karar verilmiştir. 18 yaş altı çocukların tedavi masraflarının Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanması ve ayrıca doğum yardımı alma konusunda haksız menfaat kastı bulunamamıştır. Mahkemenin vermiş olduğu beraat ve resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet kararına karşılık onama yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 15. Ceza Dairesi 2017/11437 Esas, 2019/1480 Karar)

Sevgilisinden Olan Bebeği Resmi Nikahlı Eşi Üzerine Kaydetme

Sanık nikahsız birlikte olduğu kişiden olma çocuğu resmi nikahlı eşindenmiş gibi … Nüfus Müdürlüğüne kayıt için başvuruda bulunmuştur. Sanık yalnızca beyana dayalı olarak çocuğu resmi nikahlı eşi üzerinden müşterek çocuğuymuş gibi kaydettirmiştir. Sanık hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından resmi belgede sahtecilik suçundan yargılama yapılmış ve mahkumiyet kararı verilmiştir. Mahkemenin vermiş olduğu karara karşılık sanık temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın eyleminin sahte bir resmi belge düzenlenmesi amacıyla nüfus müdürlüğüne yapılan gerçeğe aykırı beyan ile resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunma suçu ile çocuğun soybağının değiştirilmesi suçuna vücut verdiğini belirtmiştir. Her türlü yalan beyan Türk Ceza Kanunu’nun 206. maddesine göre resmi belge düzenlenmesinde yalan beyana girmektedir, ancak çocuğun soybağı konusundaki yalan beyanın yaptırımı da göze alınınca özel normun önceliği ilkesi uyarınca sanık hakkında çocuğun soybağını değiştirmek suçundan karar verilmelidir. Tüm bu gerekçelerle mahkemenin vermiş olduğu karara karşılık bozma yönünde karar vermiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2017/12701 Esas, 2019/7367 Karar)

Mahkeme Kararı Olmaksızın Evlatlık Olarak Alınması

Sanık, diğer sanıkların resmi olmayan evliliği sonucunda doğan müşterek çocuğunu mahkeme kararı olmaksızın evlatlık olarak almış, kendi çocuğu gibi nüfusuna kaydettirmiştir. Sanıklar hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından resmi belgede sahtecilik suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası verilmiştir. Sanıklar hakkında kurulan hükme karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde, sanıkların eyleminin çocuğun soybağının değiştirilmesi suçu olduğunu belirtmiştir. Sanıkların fiilinin resmi belgede sahtecilik suçu olmadığı, herhangi sahte resmi bir belge düzenlenmediği, nüfus müdürlüğünce gerçeğe aykırı resmi belge düzenlenmediği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2018/6979 Esas, 2019/348 Karar)

Başkasının Çocuğunu Kendi Nüfusuna Kaydettirmek

Sanık hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından resmi belgede sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık bozma yönünde karar vermiştir.

Sanığın gayri resmi birlikteliğinden olan çocuğu olmuş, çocuk önce gerçek babası üzerinden nüfusa kaydettirilmiş. Akabinde sanıkla evlendikten sonra nüfus müdürlüğüne dilekçe vererek çocuğun nüfus kütüğüne naklettirilmesi isteminde bulunmuştur. Sanık savunmasında çocuğun soybağının değiştirilmesinde bir kastının olmadığını ve evlenme sonrasında çocuğun kaydına dair düzeltme yaptırdıklarını belirtmiştir. Bunun yanında çocuğa dair kaydında taşıma işlemi yaptırıldığı belirtilerek, yaptıklarının suç olduğunu bilmediğini belirtmişlerdir.

Yargıtay, dosya incelemesinde, mahkemenin suç vasfında yanıldığını belirtmiştir. Sanığın eyleminin suç vasfında yanıldığı ve çocuğun soybağının değiştirilmesi suçu işlediği belirtilmiştir. Bu nedenlerle sanıklar hakkında kurulan hükme karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2016/11782 Esas, 2018/7781 Karar)

Çocuğun Soybağını Değiştirmek ve Resmi Evrakta Sahtecilik Suçunun Birlikte İşlenmesi

Sanık, diğer sanığın evlilik dışı birlikte yaşadığı kişiden olan çocuğunu nüfus müdürlüğünde sadece beyanla kendi üzerine tescil ettirmiştir. Sanık hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından çocuğun soybağını değiştirmek ve resmi belgede sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında çocuğun soybağını değiştirme suçundan beraat, resmi evrakta sahtecilik suçundan mahkumiyet kararı verilmiştir.

Yargıtay, mahkemenin eyleme yönelik resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturduğuna dair karara iştirak edememiştir. Sanık hakkında eylemine yönelik tek bir hüküm kurulması gerektiği, eylemin bölünerek resmi belgede sahtecilik suçundan beraat, çocuğun soybağının değiştirilmesi suçundan mahkumiyet kararı verilmesi doğru bulunmamıştır. Bu nedenle mahkemenn kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 21. Ceza Dairesi 2015/10074 Esas, 2017/124 Karar)

Çocuğu Para Karşılığında Evlatlık Olarak Verilmesi

Temyiz dışı sanık, 21.07.2015 tarihinde hastanede doğum yapmış, evlilik dışı birlikteliğinden olan bebeği 5.000 TL karşılığında evlatlık olarak vermiştir. Bebeği vermek üzere 27.05.2005 günü hazırlanan sanıklar, ihbar üzerine polisin olay yerini basmasıyla yakalanmışlardır. Tutulan belgeler ve hastane kayıtlarına göre sanıkların eylem ve iradelerinin evlatlık vermek olduğu tespit edilmiştir. Sanık hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından çocuğun soybağının değiştirilmesi suçundan yargılama yapılmış, sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiştir.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanıkların çocuğun soybağının değiştirilmesi suçunda icrai hareketlerine başlamadığını ve nüfus memuruna doğum bildiriminde bulunmadığını sürece suçun yasal unsurlarının oluşmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle sanıklar hakkında mahkumiyet kararı verilmesi yerine beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle mahkemenin vermiş olduğu karara karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2016/8395 Esas, 2016/7881 Karar)

Çocuğa Bakacak Durumda Olmadığından Başkası Üzerine Kaydettirmesi

Sanığın birlikteliğinden 08.08.2010 tarihinde kız çocuğu dünyaya gelmiş ve kız çocuğuna bakacak durumda olmadığından diğer sanıklara çocuğu vermiştir. Sanık, nüfus müdürlüğüne giderek çocuğu kendi çocuğuymuş gibi nüfusa kaydettirmiştir. Sanık hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından resmi belgede sahtecilik suçundan yargılanmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiştir, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın eyleminin resmi belge düzenlenmesinde yalan beyanda bulunma suçu ile çocuğun soybağının değiştirilmesi suçu işlendiğini belirtmiştir. Ancak her iki düzenlemeye göre çocuğun soybağının değiştirilmesi suçunun özel norm niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Mahkemenin çocuğun soybağını değiştirme suçu olduğu gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düştüğü tespit edilmiştir. Bu nedenle mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 21. Ceza Dairesi 2015/10069 Esas, 2016/6913 Karar)

Çocuğu Başkasının Üzerine Yazdırmak

Sanık, evlilik dışı doğan çocuğunu ayrı yaşadığı resmi nikahlı eşinden doğmuş gibi nüfusa kayıt ettirmiştir. Sanık, evlilik dışı birlikteliğinden olan çocuğunu resmi nikahlı eşi üzerinden doğmuş gibi nüfusa kaydettirir. Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından memur olmayan kimsenin resmi belgede sahtecilik suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, dosya incelemesinde dosyaya konu olan çocuğun doğum tarihinin 14.06.2002 tarihli olduğunu ve suçun işlendiği tarihte 765 Sayılı TCK’nin koşullarının oluştuğunu belirtmiştir. Ancak yürürlükte olan 5237 Sayılı TCK’ye göre zincirleme suç hükümlerinin uygulanabilmesi için değişik zamanlarda birden fazla kez bir kişiye karşı suç işlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Dosyaya konu olan olayda ise teselsülün gerçekleşmediği, kastın yoğunluğu ve sahte belge sayısının dikkate alınarak temel cezanın alt sınırdan uzaklaşarak tayini gerektiğinin gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle temyiz itirazı kabul edilerek bozma yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2012/25423 Esas, 2014/4934 Karar)

Çocuğunun Soybağını Değiştirme Suçunda Zamanaşımı Nedeniyle Düşme Kararı Verilmesi

Sanık çocuğun soybağının değiştirilmesi suçundan yargılanmıştır. Sanık olayın olduğu tarihte resmi nikahlı olmayan eşinden doğan çocuğunu resmi nikahlı eşinden olmuş gibi nüfus memurluğuna kaydettirmiştir.

Yargıtay, dosya incelemesinde sanığın soybağını değiştirmek suçunun işlendiği tarihin 22.03.2005 olduğunu ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre dava zamanaşımının temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiğini tespit etmiştir. Bu nedenle mahalli Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları yerinde görülmüş ve mahkemenin kararına karşılık bozma yönünde karar verilmiştir. Zamanaşımı nedeniyle mahkemenin vermiş olduğu karara karşılık düşme yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2012/21725 Esas, 2014/4875 Karar)

Çocuğun Soybağının Değiştirilmesi Suçunda Adli Para Cezası Verilmesi

Sanıklardan biri resmi nikahlı olup diğer sanıkla yaşadığı nikahsız birlikteliğinden olan çocukları resmi nikahlı eşi üzerine nüfus müdürlüğünde kayıt ettirmiştir. Sanıklar hakkında asliye ceza mahkemesi tarafından çocuğun soybağını değiştirmek ve yalan beyanda bulunmak suçundan yargılama yapılmıştır. Sanıklar hakkında çocuğun soybağını değiştirme suçundan 6000 TL adli para cezası verilmiş, yalan beyanda bulunma suçundan ise 1500 TL adli para cezası verilmiştir. Sanıklar hakkında verilen adli para cezasına karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yargıtay, sanıklar adına verilen adli para cezasına yönelik temyiz itirazını incelemiş ve 5219 Sayılı Kanunu’nun 3. Maddesi ile temyiz kesinlik sınırının 2000 TL’ye çıkarıldığını belirtmiştir. Bu nedenle sanıklar hakkında verilen 1500 TL adli para cezasının miktarı nedeniyle kesinlik oluşturduğunu, temyiz itirazlarının reddi yönünde karar verilmiştir. Diğer para cezası olan 6.000 TL’lik adli para cezası kararının ise isabetli olduğu, toplanılan delillere göre karar takdirinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmemiş olduğundan onama yönünde karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2012/18575 Esas, 2014/4519 Karar)

BİZİMLE İLETİŞİME GEÇ